zaterdag 26 september 2015

Ik lees Frans: un bilan

Bonjour! Het einde van september nadert met rasse schreden, maar mijn 5 boeken zijn nog niet uit. Eerlijk gezegd denk ik dat het ook niet meer zal lukken. Toch probeer ik nog om Elle s'appelait Sarah uit te lezen, aangezien ik mijn vriendjes van de Verbeelding Bookclub niet wil teleurstellen. George Sand zal dus voor een andere keer zijn. Ik zou een heleboel verklaringen kunnen geven over het tijdsgebrek dat ik had om de laatste boeken te lezen, maar laat het er ons gewoon op houden dat ik minder tijd had dan gedacht ;-)


Gelukkig waren er wel anderen die duchtig Frans gelezen hebben:
- Haaike van Le Petit Requin combineerde 'Ik lees Frans' met een challenge in minimalisme, haar verslagjes leest u hier, hier en hier!

- Marloes van Bladzijde 26 nam wat Franse lectuur mee op vakantie. Meer hier en hier. Binnenkort verschijnt er trouwens een leesverslag van De onnozele hals (Histoire du véritable Gribouille) van George Sand.

- Verder weet ik dat Lise La vie mode d'emploi van Perec wilde lezen, dat Sabrina momenteel Grijze zielen leest en dat Kelly weldra aan La rêveuse d'Ostende gaat beginnen.

Woensdag of donderdag probeer ik iets online te zetten over Elle s'appelait Sarah, promis!


vrijdag 18 september 2015

Eugénie Grandet #ILF 2015

Quand les enfants commencent à voir, ils sourient; quand une fille entrevoit le sentiment dans la nature, elle sourit comme elle souriait enfant. Si la lumière est le premier amour de la vie, l'amour n'est-il pas la lumière du coeur? Le moment de voir clair aux choses d'ici-bas était arrivé pour Eugénie.
Wanneer kinderen beginnen te zien, glimlachen ze; wanneer een meisje de zin der dingen in de natuur opmerkt, glimlacht ze zoals toen ze kind was. Als het licht de eerste liefde van het leven is, is de liefde dan niet het licht van het hart? Het moment om de dingen helder te zien was vanaf nu gekomen voor Eugénie.
(Honoré de Balzac, Eugénie Grandet, Grands Écrivains Académie Goncourt, 1984 [1833], p.73, mijn vertaling)
Aanschouw hierboven een zogenoemd 'Kairos' moment, een moment waarop alles verandert in het verhaal van Eugénie Grandet. Hoewel de dominante vader van Eugénie, le père Grandet, overheerst, draait de intrige toch om haar. Als enige erfgename van de steenrijke maar gierige Grandet vormt zij haast letterlijk de inzet van het verhaal. In Saumur azen namelijk twee families op het fortuin van Grandet: de Cruchots en de Grassins. Beide families hebben een mogelijke echtgenoot in de running voor Eugénie. Wie van hen kaapt de hoofdprijs weg? 

In deze roman wordt alles gematerialiseerd. Geluk staat gelijk met geld, wat een beangstigende gedachte is. De gierige Grandet, die gigantische opbrengsten verdient dankzij de wijnteelt, spant de kroon. Hij berekent alles, geeft zijn vrouw en dochter goud, dat hij later terug kan vragen. Telkens als Eugénie jarig is, moet ze hem het opgespaarde bedrag tonen. Maar zijn kennissen zijn al niet veel beter. Zowel de notaris Cruchot als de bankier Grassins, die hem helpen om zijn fortuin te beheren, zijn door goudkoorts gebeten.

De enigen die zich niet bewust zijn van dit materialisme, zijn Eugénie, haar moeder en de meid Nanon. In alle eenvoud wonen ze in het grote en kille huis. Tot als Charles, een neef uit Parijs, zijn opwachting maakt. Eugénie wil hem een warme ontvangst geven, maar merkt al snel dat er amper genoeg eten in huis is om de jongeman van een rijkelijk ontbijt te voorzien.

Balzac heeft hiermee een somber verhaal geschreven, waarin de moralistische toon duidelijk merkbaar is. Zo noemt hij Grandet letterlijk l'avare (de gierigaard) en Charles is le dandy. Uit die zijdelingse bewoordingen weerklinkt een scherp oordeel van de schrijver. Daarin verschilt hij met latere schrijvers uit de negentiende eeuw, zoals Flaubert, die geen vertelstem laat oordelen. Vandaar dat Balzac ook wat ouderwetser overkomt.

Geld regeert en corrumpeert, is de boodschap. Het was ook vreemd om gesprekken over opbrengsten, rente en erfeniskwesties te lezen. Gelukkig brengt de sentimentele verhaallijn over Eugénie wat afwisseling, maar toch blijft dit een vrij zwartgallig boek dat geen al te fraai beeld schetst van een op winst beluste maatschappij.

zondag 13 september 2015

La rêveuse d'Ostende #ILF 2015

Je consacre mon temps à la lecture. Et à la relecture. Oui, surtout. Je relis beaucoup. Les chefs-d'oeuvre ne se révèlent qu'à la troisième ou à la quatrième fois, non?
Ik besteed mijn tijd aan lezen. En herlezen. Ja, dat vooral. Ik herlees veel. Meesterwerken laten zich pas zien bij de derde of vierde keer, toch?
(Eric-Emmanuel Schmitt, La rêveuse d'Ostende, Albin Michel, 2007, p. 16, mijn vertaling)
Hoewel ik eerder Odette Toulemonde et autres histoires las (en zelfs de film bekeek), heb ik voor de rest maar bitter weinig van de Franstalige Belg Eric-Emmanuel Schmitt gelezen. Met deze verhalenbundel moest daar verandering in komen.

Dat heb ik me zeker niet beklaagd. De verhalen zijn stuk voor stuk pittig en hebben universele thema's als liefde en dood. Je zou denken dat die formule snel uitgewerkt raakt, maar toch kan Schmitt aan elk verhaal een originele twist geven. De verhalen eindigen steevast met een geslaagde pointe.

Het boek begint met het titelverhaal, La rêveuse d'Ostende. Een Parijse schrijver met niet nader verklaard liefdesverdriet trekt naar Oostende om zich te bezinnen. Hij huurt een étage bij Emma Van A., een oud vrouwtje met een gigantische bibliotheekkamer. Gaandeweg vertelt ze hem haar grote liefdesverhaal. Maar waar ligt de grens tussen fictie en realiteit? Voor mij was dit het beste verhaal uit de bundel. Het had evengoed een aparte novelle kunnen zijn. 

Daarna lezen we Crime parfait, over een echtgenote die haar man vermoordt door hem in een afgrond te duwen in de Franse Alpen. Wat volgt, is een fictionalisering van haar eigen onschuld. Het motief van de moord stelde me wel wat teleur, en ook het einde was voorspelbaar.

La guérision sprak me meer aan. Een onzekere, mollige verpleegster leert zichzelf opnieuw waarderen dankzij een charmante maar blinde patiënt. Een eigentijds verhaal over hoe ons zelfbeeld ons gedrag bepaalt. 

Les mauvaises lectures is een beetje een sardonisch verhaal om literaire snobs een lesje te leren. Een leraar geschiedenis beweert dat hij nooit fictie leest en lacht met mensen zoals zijn nicht, die romannetjes koopt in supermarkten. Tot hij zelf begint te lezen...

La femme au bouquet is het kortst en is eigenlijk meer een aanzet, een inspiratiebron voor iets wat een verhaal zou kunnen worden. Ik vond het niet echt een verhaal en het was ook wat te kort. Nochtans spreekt het uitgangspunt tot de verbeelding: een oude vrouw wacht elke dag op een perron in het station van Zürich, een boeket bloemen in de hand. Op wie of wat laat zich raden...

Dit boek was zeker geen hoogstaande literatuur, maar ik heb er desalniettemin erg van genoten. Schmitt schrijft vlot en zijn verhalen laten de lezer achter met een glimlach. Soms volstaat dat.


donderdag 10 september 2015

En de winnaar is...

...Sabrina! De onschuldige hand haalde het papiertje met haar naam uit de pot.


Veel leesplezier met Grijze zielen, Sabrina!


dinsdag 8 september 2015

Routineuze spanning




Ze spoelde het toilet door en waste haar handen. Het was al de vierde keer in een uur tijd. Telkens als ze zichzelf in de spiegel zag en het stuk zeep in haar handpalmen rond draaide, was de blik in haar ogen iets wilder. Hoewel ze haar haar enkele uren voordien nog gewassen had, leken de wortels alweer vettig.

Ze klapte haar laptop open en klikte naarstig alle e-mails aan, noteerde afspraken, plakte post-its. De printer schreeuwde extra afdrukken. Je weet maar nooit. Haar vingers doorbladerden de kopieën, ze wreef aan haar neus en corrigeerde nog  iets met Tipp-Ex. De usb-stick liet ze snel wat bijkomende info slikken. Een halfvol flesje water werd gehaast in een rugzak geduwd.

Haar maag maakte salto’s in de auto, maar ze schoof rustig aan in de gekende files. Geen radio verstoorde haar gedachten. Binnen in het gebouw snoof ze de geuren weer op, maakte een flauw praatje met de secretaresse en ging naar haar klas. Er was nog niemand, maar ze was dan ook veel te vroeg voor haar eerste avondles.

Vooraleer jullie denken dat dit autobiografisch is, wil ik graag zeggen dat dit een stukje fictie is om suggestiever te leren schrijven, een stijloefening. Feedback is altijd welkom!

zaterdag 5 september 2015

Ik lees Frans: Bonjour tristesse


Nous avions loué la villa pour deux mois, mais je savais que dès l'arrivée d'Anne la détente complète ne serait plus possible. Anne donnait aux choses un contour, aux mots un sens que mon père et moi laissions volontiers échapper. Elle posait les normes du bon goût, de la délicatesse et l'on ne pouvait s'empêcher de les percevoir dans ses retraits soudains, ses silences blessés, ses expressions.
We hadden de villa voor twee maanden gehuurd, maar ik wist dat compleet ontspannen onmogelijk was vanaf Annes aankomst. Anne gaf aan de dingen een omlijning, aan woorden een betekenis die mijn vader en ik graag aan ons voorbij lieten gaan. Ze legde normen van goede smaak en verfijndheid op en je kon niet anders dan het merken aan haar plotse ineenkrimpingen, haar gekwetste stiltes, haar uitingen.
(Françoise Sagan, Bonjour tristesse, Livre de Poche, 1971 [1954], Paris, p. 17, mijn vertaling)
Zoals jullie weten neem ik deze maand een Frans taalbad. De eerste roman die ik las, was Bonjour tristesse van Françoise Sagan. Op haar achttiende debuteerde Sagan met deze roman. Het zou meteen haar bekendste werk worden. 

Bonjour tristesse gaat over Cécile, een zeventienjarig meisje dat met haar vader op vakantie is aan zee. Haar vader is weduwnaar en zet graag de bloemetjes buiten. Na enkele jaren in een klooster/internaat haalt Cécile haar hart op tijdens het uitgaan met haar vader. Ze beleeft ook zwoele momenten met Cyril, een vakantieliefje. Wanneer Anne Larsen, een oude vriendin van haar moeder haar opwachting maakt, verandert alles. Cécile vreest dat ze haar luilekkerleventje zal moeten opgeven wanneer haar vader met Anne wil trouwen. Anne heeft namelijk wel enkele normen en waarden (trouw, tact, intelligentie...). Dus besluit Cécile om alles te dwarsbomen, hoewel ze ook genegenheid voor Anne voelt. 

Ik had gehoord dat de roman vrij veel ophef maakte vanwege de seksscènes. In sommige edities (onder meer de Engelse vertaling) zijn die zelfs weggelaten. Persoonlijk vond ik dat die bewuste scènes er niet echt waren, of hoogstens gesuggereerd werden. Geen beschrijvingen. De Fransen zijn dus duidelijker wat preutser dan pakweg de Vlamingen (L.P. Boon of Hugo Claus bijvoorbeeld, die rond diezelfde tijd schreven). Natuurlijk gaat het hier wel over overspel en bedrog, maar die thema's bestaan al sinds de oudheid. 

Bij de titel verwacht je een deprimerend boek, maar dat is het zeker niet. Pas aan het einde wordt de titel duidelijk en krijgt het verhaal een andere twist. Cécile is een hatelijk verwend nest, maar het verhaal is psychologisch erg geraffineerd en stilistisch goed geschreven. Ergens deed het me denken aan L'étranger van Camus, ook zo'n boek waarvan je de kwaliteiten inziet, maar geen identificatie voelt. Literatuur en vervreemding, het biedt interessante inzichten. 

Voilà, dat was mijn eerste lecture. Ben jij al begonnen aan een Franstalig boek? 


woensdag 2 september 2015

Over Philippe Claudel & een winactie

Ik vertoef nu al anderhalf jaar in de blogosfeer en het bevalt  me hier best. Niet alleen ontdekte ik mooie blogs en de mensen achter die blogs, ik won ook vier boeken dankzij wedstrijden en winacties. Tijd dus om zelf eens een winactie op poten te zetten!

Wat kan je winnen? De roman die me op achttienjarige leeftijd overhaalde om Frans te studeren (misschien een beetje sterk uitgedrukt, maar zo voelt het toch aan): Grijze zielen/ Les âmes grises van Philippe Claudel. Het is dé roman waarmee hij bekend werd bij het grote publiek en tot op de dag van vandaag begrijp ik nog steeds waarom. Claudel construeert in dit boek niet alleen een prachtig verhaal, zijn stijl en de personages zijn zo mogelijk nog sterker uitgewerkt. Het is één van de weinige romans die de verwachtingen op de achterflap perfect inlost:
Op een ijzige dag in 1917 wordt het gewurgde lichaam gevonden van de mooie tienjarige Belle de jour. Jaren later blikt een politieagent uit het Franse stadje terug op deze nooit opgehelderde moord, die ook zijn eigen leven ingrijpend heeft veranderd. 
In deze meesterlijk opgebouwde roman vol ingehouden emotie laat Philippe Claudel zien hoe snijdend de pijn om de dood van een geliefde is, en hoe grijs het schemergebied tussen goed en kwaad. Hij ontleedt het menselijk falen met de genadeloze scherpte van Dostojevski, maar laat tegelijkertijd een tedere, melancholieke gloed oplichten die ook kenmerkend is voor het werk van Konrád. Grijze zielen verrast en intrigeert tot de laatste pagina. 
Toegegeven, tijdens de eerste hoofdstukken moet je een beetje wennen aan de stijl van Claudel. Maar eens je over die drempel heen bent, savoureer je elke pagina. Neen, dit is geen feelgood boek. Het is een literaire thriller die zich afspeelt op de achtergrond van de Eerste Wereldoorlog, maar tegelijkertijd is het ook een universeel verhaal over gelijkenissen, geliefden en schoonheid.


Bon, over naar de winactie nu. Wat moet je doen? Gewoon een reactie achterlaten op deze blog of via Twitter of mail (ik weet dat deze blog soms tegenwerkt bij de reacties, en tot op heden heb ik er geen oplossing voor gevonden). Geef ook aan of je het boek in het Nederlands of in het Frans wil winnen. Als jouw kennis van de Franse taal beperkt is, raad ik toch aan om voor het Nederlands te gaan, want het is zeker niet geschreven in eenvoudig Frans. Laat ook graag een geldig e-mailadres achter, of een andere manier waarop ik met jou contact kan opnemen!

Je kan meedoen tot 10 september. Daarna maak ik de winnaar bekend. Als die binnen de 5 dagen niet reageert, gaat het boek naar iemand anders. 

Bonne chance!

P.S.: Dit verhaal heeft ook een heel getrouwe verfilming, door Yves Angelo. Maar natuurlijk lees je beter eerst het boek!